Kapalı bir elektronik atölyesinde uzun saatler boyunca lehimleme sökme ve takma işlemleri yapan teknisyenler, havya ucunda eriyen reçine ve flux kaynaklı duman solumaktadır.
İş sağlığı ve güvenliği bağlamında, bu dumanın ortama yayılmasının çalışan sağlığına etkisini ve atölyede alınması gereken mühendislik önlemlerini bütüncül olarak değerlendiriniz?
SMD bir entegre lehimlenirken çok fazla lehim pastası ve lehim teli kullanılmış, lehimleme sonrası entegrenin yan yana duran iki pini arasında gümüş renkli ince bir iletken köprü oluştuğu görülmüştür.
(a) Oluşan bu lehim hatasının mesleki tanımı nedir?
(b) Devreye enerji verilmeden önce bu hatanın giderilmesi için hangi alet veya malzeme kullanılarak düzeltme yapılmalıdır?
Elektronikte kullanılan lehim tellerinin kalitesi içerisindeki kalay (Sn) ve kurşun (Pb) oranına bağlıdır.
Tabloda verilen 63/37 (Ötektik) lehim telinin toplam ağırlığı 200 gram ise, bu bobinin içindeki saf kalay miktarını gram cinsinden hesaplayınız?
Bir delik içi (through-hole) direncin bacakları PCB (baskı devre kartı) üzerindeki bakır yollara (pedlere) lehimlenecektir.
Havya ucu ve lehim telinin kullanılma sırası, ısıtma süreci ve lehimin yüzeye yayılması aşamalarını doğru ve kaliteli bir lehimleme kuralına göre sırasıyla yazınız?
Baskı devre kartı (PCB) üzerindeki lehimleme hataları devrenin çalışmasını doğrudan etkiler.
İdeal LehimSoğuk Lehim (Toplu)
Görselde verilen ideal lehim ile soğuk lehim profillerini fiziksel görünüm (parlaklık, şekil) ve elektriksel iletkenlik kalitesi açısından karşılaştırınız?
Zayıf bir sinyal kaynağının çıkış gerilimi, devrede hiçbir yük yokken dijital voltmetre ile 5 V olarak ölçülmüştür. Ancak devreye bir transistör tetikleme katı bağlandığında, aynı noktadan yapılan ölçümde gerilimin 3,8 V´a düştüğü gözlemlenmiştir.
Devredeki yük akımı çekildiğinde gerçekleşen bu gerilim düşümü (yükleme etkisi) olayını, güç kaynağının iç direnci kavramıyla bütüncül olarak yorumlayınız?
Bir öğrenci, devrenin gerilimini ölçtükten hemen sonra ölçü aletinin kademesini veya proplarını değiştirmeden ampermetre ayarındaki cihazı voltmetre gibi devreye paralel bağlamıştır.
(a) Bu hatalı bağlantı anında cihazın iç yapısında ve devrede meydana gelecek elektriksel durum nedir?
(b) Bu durumun cihaz üzerindeki fiziki sonucu (arızası) ne olur?
Bir ısıtıcı devresindeki rezistans direnci çalışırken ölçülemediği için, teknisyen çalışma esnasında gerilim ve akım ölçümü yaparak Ohm Kanunu ile direnci hesaplamak istemektedir.
Tablodaki ölçüm verilerine göre ısıtıcı devresindeki rezistansın direnç değeri (R) kaç ohm´dur?
Bilinmeyen bir test devresinde akım ölçümü yapmanız gerekmektedir ancak çekeceği maksimum akım hakkında hiçbir bilginiz yoktur.
Multimetre proplarının cihaza takılması ve kademe seçimi aşamalarında güvenli ve doğru bir ölçüm yapmak için izlenmesi gereken genel kural basamaklarını yazınız?
Elektronik devrelerde akım ve gerilim ölçümü yaparken ölçü aletlerinin devreye bağlantı şekilleri kritik öneme sahiptir.
AV
Ampermetre ve Voltmetrenin iç direnç özelliklerini (çok düşük veya çok yüksek olma) karşılaştırarak, devredeki yüke neden sırasıyla seri ve paralel bağlanmaları gerektiğini açıklayınız?
Lojik seviyesi 3,3 V olan bir sensör çıkışı ile 12 V ile çalışan bir röleyi doğrudan kontrol etmek mümkün değildir. Araya sürücü eleman olarak bir NPN transistör konulması kararlaştırılmıştır.
Transistörün sensörden gelen zayıf sinyali alıp röleyi anahtarlaması sürecini, devredeki akım yollarını ve sinyal yükseltme mantığını bütüncül olarak değerlendiriniz?
Bir DC motor sürücü devresinde anahtar olarak kullanılan NPN transistör, motor çalıştığında aşırı ısınmakta ve veri kağıdında (datasheet) belirtilen ısı limitlerini aşmaktadır. Yapılan ölçümde Base akımının motoru tam sürmek için yetersiz olduğu tespit edilmiştir.
(a) Bu yetersiz Base akımı, transistörü hangi çalışma bölgesinde bırakmıştır?
(b) Bu durumun transistörün üzerindeki güç harcamasına ve ısınmasına neden olan fiziksel etkisi nedir?
Bir yükselteç devresinde kullanılan BJT (Bipolar Junction Transistor) için DC akım kazancı değeri tablodaki gibidir.
Verilen tablodaki değerleri kullanarak transistörün Kollektör akımını (IC) miliamper (mA) cinsinden hesaplayınız?
Bacak sıralaması bilinmeyen sağlam bir NPN transistörün Base (Beyz) bacağını multimetrenin diyot kademesini kullanarak tespit etmek istiyorsunuz.
Kırmızı ve siyah propları transistörün bacaklarına değdirirken Base bacağını kesin olarak bulabilmek için uygulamanız gereken test kuralını adım adım yazınız?
Transistörler akım kazancı sağlayan ve anahtarlama yapan üç bacaklı yarı iletken elemanlardır.
CEB
Verilen grafiksel sembolün NPN mi yoksa PNP türü bir transistöre mi ait olduğunu şekil üzerindeki ok işaretinin yönünü baz alarak sınıflayınız ve Emiter okunun yönünün fiziksel anlamını açıklayınız?
Elektronik sistemlerde referans gerilimi oluşturmak için standart diyotlar yerine Zener diyotlar tercih edilmektedir.
Zener diyotun elektriksel karakteristiğinin normal diyotlardan ayrıldığı temel çalışma bölgesini ve regülasyon (gerilim sabitleme) sürecindeki işlevini bütüncül olarak değerlendiriniz?
Bir adaptör devresinin çıkışında kısa devre koruması sağlamak için kullanılan diyotta arıza şüphesi vardır. Teknisyen diyotu devreden söküp ölçtüğünde, multimetrenin diyot kademesinde her iki yönde de 0,00 V (sesli ikaz) okumuştur.
(a) Bu ölçüm sonucu diyotun hangi tür arızaya sahip olduğunu gösterir?
(b) Bu diyot aynı haliyle devrede kalsaydı sistemde ne tür bir probleme yol açardı?
Bir transformatör çıkışına bağlı köprü tipi tam dalga doğrultucu devresinde dört adet silisyum diyot kullanılmıştır. Her bir silisyum diyotun iletim gerilim düşümü (eşik gerilimi) 0,7 V kabul edilmektedir.
Köprü doğrultucuda her alternansta iki diyot iletimde olduğuna göre, çıkıştan alınabilecek maksimum DC tepe gerilimi kaç volt olur?
Atölyede bulunan silisyum yapılı standart bir doğrultmaç diyotunun (1N4007) sağlamlık kontrolünü dijital multimetre kullanarak yapmanız gerekmektedir.
Multimetrenin kademe ayarını ve propların diyot uçlarına her iki yönde temas ettirilmesi durumunda ekranda okunması beklenen standart değerleri uygulama adımlarına göre açıklayınız?
Diyotlar yapıları gereği akımı yalnızca tek yönde geçiren yarı iletken devre elemanlarıdır.
AnotKatot
Görseldeki sembole göre bir diyotun doğru polarlama (ileri yönde akım geçirme) ve ters polarlama (akımı kesme) durumlarında Anot ve Katot uçlarına güç kaynağının hangi kutuplarının bağlanması gerektiğini sınıflandırarak açıklayınız?