Stop-çek vanalar kazan devreye alışlarda ve devreden çıkarma işlemlerinde büyük kolaylık sağlar. Hederde ters akış önlendiğinden kazan içinde meydana gelebilecek olumsuzluklar önlenmiş olur. Birden fazla kazanın bulunduğu sistemlerde mutlaka bu tip vanalar kullanılmalıdır.
Kaldıraçlı çek vana grubunda pistonlu ve küresel çek vanalar vardır. Bu tip çek vanalarda akış sit içindeki diski yukarıya doğru hareket ettirir. Disk metal bir eksen üstünde aşağı–yukarı hareket edebilecek durumdadır. Diskin sit üzerindeki pozisyonu yalnızca yukarı doğru harekete müsaade edecek şekildedir. Akış kesildiği anda disk kendi ağırlığıyla sit yuvasına oturur ve ters akışı önler.
Bilyalı çek vanalar vana gövdesinden geçen akış yaklaşık olarak düzgün bir hat üstünde olduğundan, bilyalı çek vanalarda oluşan basınç düşümü piston ya da küresel çek vanalara göre daha azdır.
Çek vanalar hatlarda tek yönlü akışı sağlamak için kullanılır fakat kendinden önceki ekipmanı ve prosesi korumak için çok da önemli değildir.
Hızlı açma kapatma, düşük basınç kaybı, yüksek geçiş olanağı, çeşitli kullanım alanı, bakım kolaylığı, uzun ömür, darbeye karşı dayanım Pnömatik vananın avantajlarındandır.
Pnömatik kontrollü vanalar çalışma prensibi, basınçlı hava olmadığında vana yayın gücü ile kapalı konumda olur ve akışkanı geçirmez. Basınçlı hava ile yay sıkışır, vana açık konuma gelir ve akışkan geçebilir.
Kontrol vanaları akışı belirli bir zaman veya olaya bağlı olarak tümüyle durdurmak veya tümüyle yol vermek içindir. Akışı belirli bir zaman veya kontrol fonksiyonu sonucu kontrol edebilen minimum akış değeri ile maksimum akış değeri arasında değiştirebilmek, akışı başka yönlere çevirmek (ayrıştırmak), akışı başka yönlerden toplamak (karıştırmak) için kullanılmaktadır.
Kontrol vanaları, içinden akışkanın geçtiği kesitin bir tahrik ünitesi tarafından değiştirilebildiği ve böylece içinden geçen akışkan miktarının (debinin) ayarlanmasına veya akışkanın yön değiştirilebilmesine olanak sağlamayan vanalardır.
Otomatik kontrol vanaları genel olarak bir boru sistemindeki akışkanı istenilen zamanda ve kontrol-emniyet fonksiyonlarını yerine getirecek şekilde durduran, kısan (ayarlayan) veya akışkana yol vermeye yarayan makina elemanlarındandır.
Diyaframlı vanalar, yüksek korozyonlu servislerde kullanılırlar. Geyt ya da glob vanaların içinde bir diyafram bulundurulur. Diyafram hareketli parçaları korozyona sebep olan akışkanlardan korur. Salmastra olmadığından kaçak problemleri de yoktur. Şayet mil üstünde bir kaçak söz konusu ise bu diyaframın yırtıldığına işarettir. Bu durumda diyafram değiştirilerek operasyona devam edilir.
İğne vanalar büyük çaptaki hatlarda hassas akış kontrolünü sağlamak için kullanılırlar.
Oturmalı vanalar sıcak ve soğuk su tesisatları, buhar tesisatları, kızgın yağ tesisatları, petrokimya tesislerinde kullanılmaktadırlar.
Kelebek vanalar anat olarak da isimlendirilen bir disk, bir şaft ve gövdeden oluşur. Şaft yatak içine monte edilmiştir ve salmastra sistemi mevcuttur. Kelebek vanalar tam sızdırmazlığın gerekli olmadığı kontrol ihtiyacı olan sistemlerde kullanılır.
Glob vanalar, düşük basınç ve düşük sıcaklıklarda kullanılmaya uygun vanalardır.
Glob vana simidinin dönüşü ile akış kontrol edebilir. Bu tip vanalarda daha az disk hareketi ile operasyon sağlanır. Böylece daha az güç harcanır ve vana parçaları daha iyi korunur. Glob vanalar akışın ayarlanması ve sit vana operasyonu yapan yerlerde tercihen kullanılır.
Geyt vanalar iki kısma ayrılır, mili altta kalan geyt vana, mili üstte kalan geyt vanalardır.
Geyt vanalar genelde endüstride kullanılırlar. Çünkü geyt vanalar akışın tamamen kesilmesinde ya da tümü ile açılmasında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
Kısma ve kontrol vanaları, akışkanın istenilen yerde olup olmamasını kontrol ederler, akışkanların karışmasına izin verirler veya engellerler, acil durumlarda akışı keserler. Kapalı konumda belirlenmiş bir sızdırma değerini aşmamaları, açık konumda da basınç kaybını minimize etmeleri beklenir.
Vanaların boru donanım bağlantısı flanşlı, dişli veya kaynaklı (soket veya alın kaynaklı) olabilir.
Akışkanların geçişini veya durdurulmasını sağlamak, debisini ayarlamak, geri dönüşünü engellemek, akış yönünü değiştirmek, akış basıncını sınırlamak ve akış emniyetini sağlamak gibi amaçlara ulaşmak için kullandığı mekanik cihazlara çekvalf denir.
